Fersah nedir?

Bir uzunluk ölçüsüdür. Farsça «fersenk» ten gelir. Adi adımla bir atın bir saatte aldığı yol bir fersah sayılırdı. Diğer bir tabir ile Fersah, 12.000 adıma veya 1 saatlik yola denk gelen eski ölçü birimidir. Denizcilikte kullanılan eski Türk gemicilerinin kullandığı fakat günümüzde pek kullanılmayan 3 deniz miline eşit uzaklık birimi. Yaklaşık olarak 5.685 metreye eşittir. Bir Arap fersahı ~5.76 km’dir ve bir Fars fersahı ise 6.23 km’dir.

Fersah tarihçesi

Fersah. Eskiden kullanılan bir yol mesafesi ölçüsü. Farsça ferseng kelimesinden Arap­ça’ya geçmiştir. Kelime Ermenice’de hrasah, Süryanice’de prasaha. Pers di­linde frasang, Heredot ve Xenophon-da şekklinde geçmekte­dir. Kamus-ı Osmani’de 3 mil uzunlu­ğunda mesafeye 1 fersah denildiği ka­yıtlıdır. 1 fersah İran’da, atın normal yürüyüşüyle 1 saatte gittiği mesafe kar­şılığı kullanılmakta olup bu da 6000 zi­ra (6,23 km.) yapmaktadır. Arap fersa­hı ise “fersah-ı tuli, fersah-ı sathi, fer­sah-ı cismi” olmak üzere üçe ayrılıyor­du.

Bunlardan fersah-ı tüli 3 mile eşit olup (12.000 tuli zira) her mil 40 Mısır el arşını kadardı. Mısırlılar’ın el arşını ise 49,875 cm. uzunluğunda olup bu da 4 şer’i arşına yani bir kulaca (ba1) karşı­lıktı. Dolayısıyla 3 mil 5,985 km. etmek­teydi. Fersah-ı sathi ve fersah-ı cismi alan ölçüleri olarak kullanılmakta olup sathi m2, cismi ise m3 cinsinden değerlendirilmektedir. Fersah eski Türk devletlerinde ve Moğollar’da da görülmektedir.

Nitekim Ga­zan Han zamanında (1295-1304) haber­leşme teşkilatında yapılan yeni düzen­lemede, yollar üzerinde her 3 fersahta bir 15 beygirin bulunduğu İstasyonlar kurulması ve postacıların 24 saatte 30-40 fersah yol almaları planlanmıştı. Hat­ta hızlı postacıların 60 fersah gidebile­cekleri düşünülmüştü. Osmanlılar’da da genellikle Arap fersahı geçerli olmuş ve yollarda iki konak arası veya şehirler arası mesafe belirtilirken saatin yanı sı­ra fersah tabiri de kullanılmıştır. Nite­kim 1863’te yeni yapılan veya tamir edi­len yolların uzunluğu 360 fersaha ulaşı­yordu.

1 fersah denizcilikte 3 deniz mili yani 5.570 km. karşılığı kabul edilmektedir. İngiliz fersahı 5,569 km., İspanyol adi fersahı 5,607 km., kraliyet fersahı 7,066 km.. İsviçre fersahı 4,480 km., posta fer­sahı 3,898 km., adi kara fersahı 4,445 kilometredir. Amerika Birleşik Devletleri’nin güneybatı bölgelerinde İspanyollar’ın yaptıkları ilk topografya çalışma­larında kullandıkları kara fersahı ise yaklaşık 2,63 mile karşılıktır.

Sözlükte "fersah" ne demek?

1. Yaklaşık beş kilometrelik bir uzaklık ölçüsü.
2. Çok uzun mesafe.

Fersah kelimesinin ingilizcesi

n. league
Köken: Arapça